بیوگرافی علمی دکتر سید محمدامین موسوی

محمدامین موسوی؛ دارای دکترای بیوشیمی از مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران و عضو هئیت علمی مرکز ملی و مهندسی ژنتیک است.

محمدامین موسوی

محمدامین موسوی در اول بهمن 1353 در شهر مشهد دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی را در دبستان ابوذر غفاری و تحصیلات دوره راهنمایی را در مدرسه مرتضوی به پایان رساند و وارد دبیرستان شهید حکمت شد. پس از اتمام دوره دبیرستان در سال 1372 با رتبۀ 6700 منطقۀ یک در رشتۀ زیست شناسی گرایش علوم گیاهی در دانشگاه تبریز پذیرفته شد.

محمدامین موسوی در طی دوران تحصیل خود در مقطع لیسانس علاقۀ خاصی به دروس بیوشیمی و زیست شناسی سلولی و مولکولی داشتند. بر همین اساس تصمیم به ادامۀ تحصیل در یکی از این دو شاخۀ بسیار زیبای علم زیست شناسی گرفتند.

مهرماه 1377 فصلی نو در زندگی تحصیلی این محقق جوان به حساب می‌آید؛ چرا که وی توانست پس از موفقیت در آزمون کارشناسی ارشد زیست شناسی، در رشتۀ بیوشیمی دانشگاه تربیت مدرس تهران پذیرفته شود. پس از گذراندن دروس تئوری، برای انتخاب موضوع تحقیق پایان‌نامه، زمان آن رسیده بود تا وی یکی از آرزوهای دوران نوجوانی‌اش را جامۀ عمل بپوشاند. تحقیق بر روی سکته به عنوان یکی از عوامل اصلی مرگ و میر در دنیا، ذهن کنجکاو و علاقمند این محقق جوان را به خود مشغول کرد. از آقای محمدامین موسوی خواستیم تا جزئیات بیشتری از موضوع تحقیقاتی‌اش را برای دوستان جوان تر ما بیان کند:

…یکی از علت‌های سکته ایجاد لخته های خونیِ نابه‌جا در رگ‌ها میباشد. پلاسمینوژن پروتئینی غیر فعال در خون است که در صورت فعال شدن توانایی حل کردن لخته های خوبی را داراست. در نتیجه، ما این فرضیه را ارائه کردیم که اگر در هنگامی که فردی سکته کرده است به نوعی غیر مضر بتنوانیم پلاسمینوژن موجود در خون او را فعال کنیم، از اثرات زیانباری که معمولا به علت طولانی بودن زمان بین سکته و رسیدن به مراکز درمانی روی میدهد میتوانیم جلوگیری کنیم.

در این راستا در سال 1997 دکتر میرشاهی موفق به یافتن مولکولی (نوعی پادتن) شد که توسط آن پلاسمینوژن از فرم غیر فعال به فرم فعال تبدیل میشد. بعدها مشخص گردید که یک قسمت خاصی از پلاسمینوژن مسئول فعال شدن پلاسمینوژن است. به همین منظور و برای مطالعات دیگر داشتن این قطعۀ خاص از پلاسمینوژن ضروری بود. یکی از روش های خیلی رایج که برای به دست آوردن یک پروتئین یا آنزیم به مقدار زیاد به کار میرود، مهندسی ژنتیک است. به همین علت ما ابتدا توالی آمینواسیدی آن قسمت از مولکول پلاسمینوژن را به دست آورده و با طراحی های خاصی، توالی مشابه آن را در محیط آزمایشگاه ساختیم. این کار که شما بتوانید با داشتن قطعه‌ای از مولکول RNA و  DNA یک ژن، انبوهی از آن را تولید کنید به واکنش زنجیره ای پلیمراز یا PCR معروف است.

بعد از آن که توالی DNA مورد نظر به میزان زیادی به دست آمد، آن را به یک نوع باکتری انتقال دادیم تا پروتئین حاصل از آن توالی تولید شود. اکنون پس از تایید درست بودن پروتئین مورد نظرمان در حال تست کردن فرضیه خود بر روی این قطعه از پلاسمینوژن هستیم…

از آقای محمدامین موسوی پرسیدیم که آرزوی علمی ایشان چیست؟

آرزوی علمی من این است که در یک محیط کاملا امن، صمیمی و با امکانات، به همراه دیگر محققان جوان بتوانم به تحقیق بپردازم. مطمئن هستم که بقیۀ آرزوهایم در سایۀ تلاشی که میکنم برآورده خواهد شد.

از دید محمدامین موسوی، دورنمای علم زیست شناسی، با توجه به سرمایه گذاری های اخیر بسیار درخشان است. از او خواستیم تا الگوی علمی خود را برای شما خوانندگان محترم بیان کند و ایشان بدون لحظه‌ای درنگ نام واتسون و کریک را می‌آورد!!

محمدامین موسوی پس از طی کردن کارشناسی ارشد بیوشیمی در دانشگاه تربیت مدرس تهران، در آزمون دورۀ دکترای بیوشیمی در دانشگاه تهران در سال 1380 پذیرفته شده و ادامۀ تحصیل خود را در مرکز بین المللی تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران (IBB) آغاز نمود. وی در مورد موضوع تحقیق خود در دورۀ دکتری چنین میگوید:

…به طور کلی هدف اصلی مطالعات ما در دورۀ دکتری بر روی درمان سرطان خون (لوکمیا) متمرکز گردید. اخیرا در دنیا این فرضیه پرطرفدار مطرح شده است که سرطان، بیشتر از این که بیماری ای ناشی از رشد و تکثیر بی رویه سلول‌ها باشد، بیماری ای ناشی از تمایز نیافتن سلول هاست. به طور کلی تمایز به روندی اطلاق میشود که طی آن یک سلول نابالغ به سلول های تخصص یافته مثل پوست، مو و … تبدیل میشوند. هنگامی که سلول های سرطانی را مطالعه میکنیم، متوجه میشویم که اکثر آنها تمایزنیافته‌اند و مثلا اگرچه در پوست هستند ولی نتوانسته‌اند به سلول تخصصی پوست تبدیل شوند. به همین علت یک روش درمانی جدید به نام تمایزدرمانی مطرح گردیده که در بعضی موارد جای شیمی درمانی را گرفته است.

در واقع تمایز درمانی میگوید: «اگر سلولی را بتوانیم تا مراحل آخر تمایز دهیم آنگاه قدرت تکثیر و رشد آن را گرفته ایم». یک مثال ساده می‌آورم تا درک بهتری از قضیه حاصل شود. یک لحظه فکر کنید چگونه در بدن انسان این همه پوست و مو (که سلول هایی کاملا تمایز یافته اند) به وجود می‌آید.

این اشتباه است اگر فکر کنید خود این سلول تمایز یافته تقسیم میشود. در واقع در اکثر موارد (نه همیشه) سلول‌های تمایزنیافته‌ای در بدن آماده‌اند تا اگر احتیاجی به آنها بود، بیایند و تمایز یابند. این سلول‌ها که توانایی و پتانسیل بالایی برای تقسیم دارند به سلولهای بنیادی معروفند. بدیهی است اگر واقعۀ سرطان در این سلول‌ها روی دهد باعث روشن شدن بی موقع فعالیت آنها شده و تقسیم غیر قابل کنترل آنها سرطان ایجاد میکند. به همین علت در دنیا سعی میشود تا این سلول ها، که معمولا به شیمی درمانی مقاوم اند را تمایز داده تا به سلول های تخصصی با قابلیت تقسیم کم تبدیل شوند.

در این راستا ما از موادی در آزمایشگاه خود استفاده میکنیم که قابلیت القاء تمایز در این سلول ها را داشته باشند، معمولا بعضی فاکتورهای رشد بدنی یا بعضی موادی که از گیاهان گرفته میشود این توانایی را دارند. بیشتر هدف کار ما این است که از گیاهان بومی ایران استفاده کرده و در این راه چند ترکیب جدید با توانایی القاء تمایز، و در نتیجه کنترل شرایط آزمایشگاهی سرطان پیدا کرده ایم…

دکتر محمدامین موسوی تا کنون در ده کنگرۀ بین المللی از جمله FEBS ،  FAOBMB، IUBMB و… شرکت کرده است که مهم‌ترین آنها بیستمین کنگرۀ بین المللی IUBNB در سال 2006 در کشور ژاپن بود که به عنوان محقق جوان این کنگره برگزیده شده اند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

I'm not a spammer This plugin created by memory cards