زیست شناسی چیست؟ + فیلم

زیست شناسی(به انگلیسی: biology) چیزی ورای آن چیزی ست که ما از روی کتاب‌ها میخوانیم. در واقع بخش مهمی از زندگی‌ست!
در این مقاله قرار است به مطالعۀ چیستیِ علم زیست شناسی بپردازیم و زیست شناسی را معرفی کنیم و اصول و مبانی علم زیست شناسی را با هم به صورت مختصر بررسی کنیم و به این نتیجه برسیم که اصول زیست شناسی ارتباط تنگاتنگی با ویژگی‌های زندگی دارد و در واقع زیست شناسی همان مطالعۀ زندگی‌ست!

 

زیست شناسی چیست؟

زیست شناسی مطالعۀ اتفاقاتی ست که روزانه و هر لحظه در زندگی رخ میدهد و موضوعات زیادی را شامل میشود که از جملۀ آن‌ها میتوان به گیاهان (گیاه شناسی)، جانوران (جانورشناسی)، حیوانات و گیاهان دریایی (زیست شناسی دریایی)، میکروارگانسیم‌ها(میکروبیولوژی)، ژن (ژنتیک) و… اشاره کرد. یک زیست شناس در واقع فرایندهایی را بررسی میکند که میتوانند بین موجودات زنده ارتباط برقرار کنند.  ویژگی های خاصی از زندگی وجود دارند که به عنوان هستۀ اصلی این موضوع در نظر گرفته میشوند.

زیست شناسی

ویژگی‌های زندگی

اولین ویژگی

اولین ویژگیِ زندگی سلول است! بله. در واقع هر کجا که زندگی هست، بنابراین سلول هم هست. سلول‌ها واحد اصلی حیوانات، گیاهان و یا موجودات زندۀ تک سلولی هستند. همۀ موجودات زندۀ جهان از سلول تشکیل شده‌اند.

دومین ویژگی

ویژگیِ بعدی زندگی تبدیل انرژی ست. این واضح است که همۀ موجودات زنده برای ادامۀ حیات نیاز به انرژی دارند. این انرژی از مواد غذایی به موجودات زنده منتقل میگردد. به همین دلیل فرایندهای تبدیل انرژی بسیار مهم هستند.

سومین ویژگی

ویژگی سوم تولید مثل میباشد. هر ارگانیسم زنده، برای ادامۀ نسل خودش ناچار با تولید مثل است. تولید مثل هم از طرق مختلف انجام میشود.
ویژگی بعدی رشد است. موجودات زنده برای ادامۀ حیات به رشد نیازمند هستند. موجودات زندۀ تک سلولی با افزایش حجم خود و موجودات پر سلولی با اضافه کردن سلول‌های جدید به پیکرۀ خود رشد میکنند.

چهارمین ویژگی

ویژگی بعدی حواس است. میدانیم که هر موجود برای بقا نیازمند به حواس هست. این ویژگی سبب میشود که جاندار به محرک‌های بیرونی واکنش نشان دهد و از این طریق از خطرات فرار کند و به چیزهایی که نیاز دارد دست پیدا کند.

پنجمین ویژگی

ویژگی آخر هم انطباق است. به این صورت که موجودات زنده، باید برای بقای خود و نسل‌شان خود را با محیط منطبق کنند و سازگاری پیدا کنند. و اگر این سازگاری حاصل نشود موجود زنده هلاک خواهد شد.

ما ویژگی‌های مختلف زندگی را هر روزه و در لحظه‌لحظۀ زندگی خود میبینیم. میتوانیم این ویژگی‌ها را درک کنیم و آن‌ها را بفهمیم. ما میتوانیم برای درکِ هرچه بهتر و بیشتر این ویژگی‌ها از اصولِ زیست شناسی کمک بگیریم. اصولی که به ما کمک میکند تا تصویری شفاف‌تر و روشن‌تر از دنیای پیرامون خود داشته باشیم.

زیست شناسی جانوری

با کمی دقت در اصول زیست شناسی نظیر فرگشت (تکامل)، نظریه سلولی، ژنتیک، انرژی و هموئوستازی خواهیم دریافت که این اصول در واقع بر پایۀ ویژگی‌های زندگی بنا شده اند. بنا به همین دلیل هم هست که ما میگوییم زیست شناسی مطالعۀ زندگی‌ست.

در ادامه توضیح مختصری از پنج اصلِ زیست شناسیِ مدرن بیان میشود.

نظریه سلولی:

این نظریه بیان میدارد که سلول واحد اساسی زندگی است، و همه موجودات زنده از یک یا چندین سلول تشکیل شده‌اند یا موادی را از سلول‌های خود ترشح می‌کنند (به عنوان مثال، پوسته، استخوان بندی بیرونی). همه سلول‌ها از طریق تقسیم سلولی از سلول‌های دیگر به وجود می‌آیند. در موجودات پر سلولی، هر سلول بدن موجود زنده از یک سلول تخم بارور مشتق شده‌است. همچنین سلول به عنوان واحد اساسی در بسیاری از فرایندهای پاتولوژیک نیز در نظر گرفته می‌شود.

فرگشت یا تکامل:

نظریه فرگشت ادعا می‌کند که تمام موجودات زنده روی زمین، موجودات زنده و منقرض شده، از یک نیای مشترک یا یک خزانه ژنی نیایی به وجود آمده‌اند. به طور کلی زیست شناسان بنابه‌‌این دلیل که رمز ژنتیکی در کل جهان وجود دارد به نظریۀ نیای مشترک و جهانی معتقد هستند. در حال حاضر، فرگشت برای توضیح تغییرات بزرگ یافته شده بر روی زمین استفاده می‌شود.

ژنتیک:

ژن‌ها واحد اصلی وراثت در تمام موجودات زنده هستند. یک ژن واحد اصلی وراثت بوده و قسمتی از دی ان ای می‌باشد که شکل یا عملکرد یک موجود را با روش‌های خاص تحت تأثیر قرار می‌دهد. تمام موجودات زنده، از باکتری‌ها تا جانوران، دستگاه‌های اساسی یکسانی که توسط دی ان ای کپی شده و به پروتئین ترجمه می‌شوند را به اشتراک می‌گذارند.

هموئوستازی:

هومئوستازی توانایی یک سیستم باز در تنظیم محیط داخلی برای حفظ شرایط پایدار با استفاده از تعادل پویای چندگانه می‌باشد که با مکانیسم‌های تنظیمی مرتبط می‌باشد. در تمام موجودات زنده، خواه جانداران تک یاخته‌ای یا چند یاخته‌ای، هومئوستاز وجود دارد.
برای حفظ تعادل پویا و انجام مؤثر عملکردهای خاص، یک سیستم باید اختلال را شناسایی و به آن پاسخ دهد. پس از تشخیص یک اختلال، یک سیستم بیولوژیکی به طور معمول از طریق خودتنظیمی منفی به آن پاسخ می‌دهد. به این معنی که با کاهش یا افزایش فعالیت هر اندام یا سیستم، شرایط ثابت می‌شود. به عنوان مثال آزاد شدن گلوکاگون در زمان کاهش شدید سطح قند.

انرژی:

بقای یک موجود زنده بستگی به ورود مداوم انرژی دارد. واکنش‌های شیمیایی که مسئول این ساختارها و عملکردها هستند انرژی را برای کمک به سلول‌های جدید و حفظ آنها از موادی که به عنوان غذا عمل می‌کنند استخراج می‌کنند. در این فرایند مولکول‌های مواد شیمیایی که غذا را تشکیل می‌دهند نقش دارند؛ اول، آنها حاوی انرژی هستند که می‌توانند مبدل واکنش‌های شیمیایی باشند؛ دوم، آنها ساختارهای مولکولی جدید را از مولکول‌های زیستی می‌سازند.

موجودات زنده‌ای که مسئول تولید انرژی به اکوسیستم هستند به نام تولیدکننده یا اتوتروف شناخته می‌شوند. تقریباً تمام این موجودات انرژی اولیه را از خورشید به دست می‌آورند. گیاهان یا نورپروردها (فتواتوتروف) با انجام فرایندی به نام فتوسنتز از انرژی خورشید برای تبدیل مواد خام به مولکول‌های آلی استفاده می‌کنند، از جمله آدنوزین تری فسفات، که با شکستن پیوندهایش انرژی آزاد می‌شود. هرچند در بعضی اکوسیستم‌ها استخراج انرژی توسط شیمی پروردها از متان، سولفید یا دیگر منابع انرژی غیر خورشیدی صورت می‌گیرد.

برخی از انرژی‌های بدست آمده برای تولید زیست توده‌ها برای حفظ حیات و تأمین انرژی برای رشد و توسعه استفاده می‌شوند. اکثریت باقی‌مانده این انرژی به عنوان گرما و مولکول‌های زاید از دست می‌رود. مهمترین فرایندهایی که انرژی به دام افتاده در مواد شیمیایی را برای حفظ حیات استفاده می‌کنند متابولیز و تنفس یاخته‌ای (تنفس سلولی) هستند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

I'm not a spammer This plugin created by memory cards