آیا پاندوراویروس ها سیستم چهاردامنه ای را ایجاد میکنند؟!

پاندوراویروس‌ ها، سوالات جدیدی را در مورد حیات برای ما ایجاد میکنند.

پاندوراویروس
تصویر یک پاندوراویروس که توسط میکروسکوپ الکترونی گرفته شده است.

دانشمندان بزرگترین ویروس‌ها را کشف کرده‌اند و این ویروس ها که « پاندوراویروس‌ » نامیده میشوند مسائل جدیدی را در علم مطرح کرده‌اند که حتی میتوانند دامنۀ چهارم جانداران را نیز تشکیل دهند!

طول آنها حدود یک میکرون _ یک هزارم میلی‌متر_ است. این یعنی پاندوراویروس‌ ها در مقایسه با سایر ویروس‌ها که اندازه‌ای بین 50 تا 100 نانومتر دارند، غول پیکر محسوب می‌شوند.

ویژگی دیگر پاندوراویروس‌ ها که علاوه بر بزرگی آنها، حیرت دانشمندان را برانگیخته است، محتوای ژنتیک آنهاست. آنها حدود 2500 ژن در DNA خود دارند که در مقایسه با سایر ویروس‌ها که حدود 10 ژن در DNA خود دارند واقعا حیرت‌انگیز است!

حدود ده سال پیش، درست مثل الان دانش میکروبیولوژی یک تحول عظیم را تجربه کرد. در آن زمان ویرس‌هایی کشف شدند که طول آنها به حدود 0.7 میکرون ‌می‌رسید. این ویروس‌ها را «mimivirus» نام نهادند.

پس از کشف میمی ویروس‌ یک تیم تحقیقاتی به رهبری دکتر ژان میشل کلاوری و دکتر چانتال آلبرگل از دانشگاه اکزمارسی فرانسه به این مسئله فکر کردند که یک ویروس تا چه اندازه می‌تواند بزرگ باشد؟! آنها برای پاسخ به این سوال به جستجو پرداختند. به این صورت که آب‌های مناطق مختلف جهان را جمع و سانتریفیوژ می‌کردند و در رسوبات حاصل، به دنبال ویروس‌های جدید می‌گشتند.

 بنابراین، این دو محقق شکار ویروس‌های غول‌پیکر را در رسوبات آبها آغاز کردند؛ جایی که به خاطر وجود آمیب‌ها (که طعمۀ این ویروس‌ها بودند) ممکن بود به وفور یافت شوند.

سرانجام، آنها دو پاندوراویروس را تقریبا به طول همزمان پیدا کردند. یکی به نام «Pandoravirus salinus» از دهانه رودخانه تونکن شیلی و دیگری به نام «Pandoravirus dulcis» از نمونه‌ آب‌های یک تالاب آب شیرین در نزدیکی ملبورن استرالیا. هر دو این نمونه ها مربوط به آبهای شیرین بودند و هر دو گونه ویروس به آمیبها حمله می کنند.

تیم محققینی که این کشف را انجام داده‌اند بسیار خرسند هستند؛ چرا که می‌گویند چنین کشف بزرگی ممکن است هر پنجاه سال یک بار اتفاق بیفتد.

اما چرا تا به حال پاندوراویروس ها کشف نشده بودند؟!

دلایل متعددی وجود دارد، اما یک چیز ساده این است که بسیاری از دانشمندان هنوز بر این باورند که ویروس ها کوچک هستند.

دکتر کلاوری و دکتر آلبرگل می‌گویند: «وقتی مردم سلول‌های کوچکی را میبینند که دارای نظم هندسی خاصی نیستند و ابعاد مشخصی ندارند اصلا به ویروس‌ها فکر نمی‌کنند؛ فکر آنها بیشتر سمت باکتری‌ها می‌رود.»

تا پیش از این وقتی دانشمندان با سلول‌هایی با این اندازه برخورد می‌کردند گمان می‌کردند که این سلول‌ها ممکن است باکتری باشند. چرا که ویروس‌ها قاعدتا باید کوچکتر از این اندازه‌ها باشند. ولی وقتی میخواستند این (مثلا) باکتری‌ها را کشت بدهند با شکست مواجه میشدند. البته تعجب هم نمی‌کردند؛ چرا که 60 درصد باکتری‌هایی که از اقیانوس‌ها دریافت می‌شوند در محیط آزمایشگاه قابلیت کشت ندارند.

محققان بر این باورند که پاندوراویروس‌ ها حدود 13 سال پیش کشف شده‌اند؛ ولی دانشمندان واقعا نمی‌دانستند که با چه موجوداتی سر و کار دارند! زمانی که نوشته‌های محققان در رابطه با انگل‌هایی که به آمیب «Acanthamoeba» حمله می‌کردند را مطالعه می‌کنیم، میبینیم که به چیزهایی شبیه پاندوراویروس‌ ها اشاره کرده‌اند.

پاندوراویروس‌ ها چطور از سایر ویروس‌ها متفاوت هستند؟!

به گفته این تیم تحقیقاتی، پاندوراویروس‌ ها مشترکات کمی با سایر ویروس‌ها دارند.

برای نمونه، ویروس‌ها با یک روش نادر تولید مثل می‌کنند. آنها ابتدا یک جعبۀ توخالی در سلول میزبان ایجاد میکنند و بعد به مرور زمان آن‌ را از DNA پر می‌کنند. ولی پاندوراویروس‌ ها این فرایند‌ها را به طور همزمان انجام می‌دهند. فرایندی پیوسته که «knitting» نامیده می‌شود.

شاید مهمترین نکته این باشد که 93 درصد از ژن‌‌های پاندوراویروس‌ ها را نمیتوان در طبیعت پیدا کرد. به عبارت دیگر این ژن‌ها کاملا برای ما ناآشنا و بیگانه هستند.

به پیشنهاد محققین این تیم، چنین ژن‌های ناآشنایی، میتوانند دلیل محکمی برای ایجاد چهارمین دامنۀ موجودات علاوه بر باکتری‌ها، باستانیان و یوکاریوت‌ها باشد.

به گفته این تیم تحقیقاتی سیستم سه دامنه‌ای بسیار اشتباه است. با این کشف برخی قطعات پازل طبیعت گم شدند.

چه چیزی در مورد پاندوراویروس ها باید بدانید؟!

مهم‌ترین نکته اینکه آنها برای انسان مضر نیستند. به گفته این تیم تحقیقاتی اکثر ویروس‌ها‌ فقط سایر میکروب‌ها را آلوده می‌کنند. در واقع، پاندوراویروس‌ها و سایر ویروس‌های مشابه دریایی ممکن است نقش سودمند و نامرئی در طبیعت داشته باشند.

به طول کلی، کشف پاندوراویروس‌ ها یک بار دیگر دانش کم و سطحی ما از میکروب‌شناسی روی زمین را به رخ‌مان کشید.

منبع

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

I'm not a spammer This plugin created by memory cards